książki historyczne
Oferta wydawnictwaPolecamy w sieciKatalog do pobrania

Kategoria ofiary wojny
Okres historyczny II Wojna Światowa , historia najnowsza
Więzienie na Łukiszkach w Wilnie 1939–1953

dostępna w ciągu 5-10 dni

Więzienie na Łukiszkach w Wilnie 1939–1953

Tomkiewicz M. IPN
Rok wydania: 2018
ISBN: 978-83-8098-415-8

Oprawa: twarda
Ilość stron: 440
Wymiary: 175 x 245

33.60 zł


Monografia przedstawia funkcjonowanie więzienia łukiskiego oraz niektórych innych aresztów i więzień wileńskich w latach 1939–1953 z uwzględnieniem prześladowań i eksterminacji osób uznanych za wrogów kolejnych systemów władzy. W książce szczegółowo przedstawiono kwestie formalnoprawne represji stosowanych przez okupantów. Temat rozważań to nie tylko historia samego więzienia i jego roli w systemie niemieckiego i sowieckiego aparatu represji, lecz także zbrodnie popełnione w latach 1944–1947 na żołnierzach Armii Krajowej na terenie folwarku Tuskulanum w Wilnie. Ostatni rozdział poświęcono zobrazowaniu powojennych postępowań karnych, prowadzonych przed sądami radzieckimi, niemieckimi, polskimi, amerykańskimi i litewskimi wobec sprawców prześladowań ludności zamieszkałej na ziemi wileńskiej na tle historycznym.


SPIS TREŚCI

Wstęp 9

1. Więzienie na Łukiszkach w Wilnie 1939–1941 21

Wybrane aspekty historii więziennictwa w Wilnie w okresie zaboru rosyjskiego i rządów litewskich 21

Represje w okresie pierwszej okupacji sowieckiej 30

Rządy litewskie 34

Terror w czasie drugiej okupacji sowieckiej 39

2. Więzienia w niemieckim systemie okupacyjnym 1941–1944 54

Niemieckie prawodawstwo na zajętych terenach wschodnich 54

Ustanowienie i tworzenie sądownictwa niemieckiego 59

Przepisy normujące życie codzienne i kary za ich nieprzestrzeganie na terenie

Komisariatu Rzeszy Ostland 63

Udział policji niemieckiej i litewskiej w postępowaniach karnych 69

Organizacja i funkcjonowanie więzienia na Łukiszkach i aresztu śledczego przy ul. Ofiarnej 74

Infrastruktura zabudowy więziennej Łukiszek 74

Infrastruktura zabudowy aresztu śledczego przy ul. Ofiarnej 76

Personel więzienny 80

Egzystencja więźniów wileńskich Łukiszek i aresztu przy ul. Ofiarnej 86

Klasyfikacja więzienna osadzonych 86

Przyczyny aresztowań i metody wywiadowcze przed aresztowaniem 93

Ewidencja więźniów i obieg dokumentacji więziennej 100

Metody śledcze i więzienny system represji 107

Warunki sanitarne i bytowe w celach 111

Egzekucje w więzieniu łukiskim i lasach ponarskich 125

Ostatnie miesiące funkcjonowania więzienia pod okupacją niemiecką (marzec–lipiec 1944 r.) 140

3. System represji sowieckich na przykładzie wileńskich Łukiszek 1944–1953 145

Specjalne przepisy oraz system karny obowiązujący w Litewskiej Socjalistycznej Republice Radzieckiej w latach 1944–1953 145

Represje stosowane w Wilnie wobec żołnierzy AK i ludności cywilnej po operacji „Ostra Brama” 153

Egzystencja więźniów wileńskich Łukiszek po 1944 r. 164

Warunki egzystencjalne w innych aresztach sowieckich tworzonych od lipca 1944 r. w Wilnie 173

Wewnętrzne więzienie NKGB-MGB LSRR przy ul. Giedymina 40 w Wilnie 174
Wojskowe więzienie nr 1 na Antokolu w Wilnie 181

Areszt w budynkach poklasztornych ss. Wizytek i oo. Dominikanów w Wilnie 183

Inne areszty tymczasowe zlokalizowane w Wilnie, Prawieniszkach i Trokach 185

Folwark Tuskulanum w Wilnie – miejsce pochówku ofiar zbrodni z lat 1944–1947 189

4. Odpowiedzialność karna za zbrodnie na Wileńszczyźnie 197

Procesy prowadzone przed radzieckimi organami wymiaru sprawiedliwości przeciwko Bronisławowi Żelwisowi, Atanasowi Granickasowi i Jonasowi Germanavičiusowi 201

Procesy karne prowadzone w RFN w latach 1950–1964 przeciwko Martinowi Weissowi, Heinrichowi Lohsemu i Albertowi Filbertowi 205

Śledztwa prowadzone przez stronę polską przeciwko Arkadiusowi Sakalauskasowi, Józefowi Miakiszowi, Władysławowi Butkunowi i Janowi Borkowskiemu oraz Witoldowi Gliwińskiemu 215

Procesy karne przed sądami amerykańskim i litewskim przeciwko Aleksandrasowi Lileikisowi i Kazysowi Gimżauskasowi 227

Zakończenie 244

DOKUMENTY

Nota edytorska 253

Wykaz dokumentów 255

I. Wybrane procesy karne z lat 1944–1978 w sprawach o udział w zbrodni na ludności polskiej i żydowskiej w Ponarach 259

II. Dokumenty niemieckie dotyczące działań oddziałów operacyjnych niemieckiej policji bezpieczeństwa i służby bezpieczeństwa oraz Sonderkommando na terenie Generalnego Komisariatu Litwy 276

III. Dokumenty litewskie dotyczące działań litewskich struktur policyjnych i administracyjnych wobec obywateli polskich narodowości polskiej i żydowskiej na terenie Generalnego Komisariatu Litwy 289

IV. Relacje więźniów osadzonych w latach 1939–1945 w więzieniu na Łukiszkach w Wilnie 299

V. Relacje świadków w sprawie sytuacji na Wileńszczyźnie w latach 1939–1945 320

VI. Aneksy 351

Summary 387
Zusammenfassung 391
Wykaz skrótów 395
Bibliografia 398
Indeks osób 411
Indeks geograficzny 432



Oferta wydawnictwa Polecamy w sieci Katalog do pobrania